E-Ticaret Sitesi İş Planı Nasıl Hazırlanmalı

Yazımın başlığı her ne kadar E-Ticaret Sitesine özel bir durumu ifade etse de, bu yazıda kullanılacak iş planı hazırlama tekniklerini farklı mecralardaki farklı girişimler için de kullanılabilir.  E-Ticaret vurgusu sadece örneklemenin yapıldığı iş koludur.

İnternet üzerinden hemen hemen her türlü iş kolu için iş planı örnekleri, şablonları bulmak mümkündür.  İlgili örnek iş planlarını kendinize uyarlamak çok kolaydır.  Bu yazıda ilgili planın şablonu ve başlıkları tanımlanmayacaktır her zamanki gibi internet ve diğer kanallardan kolaylıkla erişemeyeceğiniz konular ele alınacaktır. Plan konusunda dikkat edilmesi gereken 2 önemli unsur vardır;

1. Şablon ya da Örneklerde Belirlenen Başlıklar Sınırlarınızı Belirlemesin:  İş Planı, sadece hazırlamış olmak için ya da girişimcilerin kendilerini iyi hissetmeleri için hazırlanan bir plan değildir.   Planlar, işleyiş sırasında devamlı kontrol edilmeli.  Plana uygunluk, hedeflere olan mesafe devamlı ölçülmelidir.  Aynı zamanda planlar revize edilebilmelidir.  Plan kolaylıkla güncellenebilmeli, iç ve dış faktörlerdeki (pazarlama bütçesi, enflasyon oranı, ürün kar marjı vs.) olası değişikliklere çok hızlı adapte olabilmeli.

2. İşte bu adaptasyon ve esneklik çerçevesinde iş planı; dinamik , çeşitli senaryolara karşı gelir gider tablolarındaki, ROI'nin,break-even noktasının değişikliğini izleyebileceğini bir simulasyon formatında hazırlanmalıdır.

Simulasyon kelimesi gözümüzü korkutmasın orta seviye excel bilgisi ile iş planına yapılabilecek katkı bu anlamda çok fazladır.

Bu yazının temel konusu yukarıda belirtilen 2 maddeye destek olacak simulasyonu tanımlamak ve örneklemektir.

Şimdi gelelim örneğimize;  İş planını bir e-ticaret sitesi üzerinden simule ediyor olalım;

Diyelim ki Internet üzerinden kitap satmak üzere bir e-ticaret sitesi kurmaya karar verdiniz.   Gelir Gider tabloları için 2 yıllık bir projeksiyon yapmak istiyorsunuz.  Bütçenizi en etkin şekilde kullanarak, en fazla getiriyi sağlamak istiyorsunuz;  Bu simulasyon için birkaç adet parametre tanımlamamız gerekmekte;

1. SEM (Arama Motoru Pazarlama) için yoğunlukla kullacağınız anahtar kelimelerin maliyeti / Tıklama Oranı :  "Kitap", "e-kitap", "roman", "yayın" gibi siteniz için trafik yaratacak anahtar kelimelerine Google gibi arama motorlarının biçtiği ortalama değer.  Örneğimiz için bu değeri 30 kuruş olarak belirleyelim. 

2. Tıklama Oranı : Sayfanız için hazırlamış olduğunuz, bağlantılar, reklamların tıklanma oranını ifade eder.  Örneklemek gerekirse sitenizle ilgili bir blog yayınladığınızda blogunuzu takip eden kişilerin % kaçının alışveriş sitenizi ziyaret ettiği, ya da twitter ziyaretçilerinizin % kaçının tweet'lerinizdeki bağlantıları tıkladığının oranıdır.

3. Conversion Rate : Sayfanızı ziyaret eden kişileri istediğiniz aksiyona yönlendirme(üye olma, alışveriş yapma vs.) yüzdesi. Bizim örneğimizde ziyaretçilerimizin reklamla gelen ziyaretçilerimizin %2'si alışveriş yapmış olsun.  Conversion Rate değeri her kanal için ayrı belirlenebilir.

4. Ortalam Alışveriş Tutarı : Sayfanızdan yapılan alışverişlerin ortalama tutarı.  Örneğimizde 50TL olsun.

5. Ürünlerin kar marjı :  Ürünün satışından elde edilen net kar.  Örneğimizde Kitap için % 30, DVD için %10, Müzik CD'si için %10 ve e-kitap için %50 kar marjı öngörülmekte.

6. Ürünlerin toplam cirodaki payı :  Toplam yapılan satış içerisinden, ürün ya da ürün kategorilerinin paylarını ifade eder.   Bizim örneğimizde, her 100TL'lik alışveriş içerisinde ortalama 70TL'lik Kitap, 15 TL'lik DVD, 10 TL'lik Müzik CD'si ve 5TL'lik e-kitap alınmış olsun. 

Türkiye'de ve dünyada hızla artan internet üzerinden alışveriş cirosundan pay almak istiyorsunuz.  İş Planınızda yeralacak gelir gider tablolarının projeksiyonu için parametrelerinizi belirlediniz şimdi sıra simulasyon excelinizi oluşturmaya geldi.

Önce trafik yaratacak kanallar;



Ocak 2010 için sayfamızda trafik yaratmak adına yukarıda belirtilen kanalları kullanmayı hedefledik.  Her kanal için ilk 4 parametreyi tablomuza işledik ve formulize ettik.   Dolayısı ile reklama harcanan maliyetin arttırılması / azaltılması durumunda direkt satış rakamlarına etkisini görebilir, twitter takipçilerinizin artması durumunda bu artışın satışa olan yansımasını excel üzerinden takip edebilirsiniz.   Ayrıca zaman içerisinde değişen parametre değerlerini de kanal bazında değiştirerek güncel şartlara uygun gelir gider tablonuzu oluşturabilirsiniz.

Şimdi gelelim trafik kanallarından üretilen satış rakamlarının ürün kategorilerine göre dağılımına;



Bir önceki trafikten elde edilen gelirler ürün kategorilerine cirodaki %'lerine göre dağılır.   Kar marjları formulize edilerek ürünün maliyeti ve satış geliri elde edilir.

Aylık Diğer Maliyetler;



Dolayısı ile 2010 Ocak ayı için örnek Gelir Gider Tablonuz şu şekilde oluşur;



İlgili çalışma örnek teşkil etmesi açısından 1 Aylık periyod için yapılmıştır. 6 Aylık ve yıllık parametreler, bütçeler belirlenerek yatırımınızın geridönüşünü hesaplayabilirsiniz.





Hazırlamış olduğunuz simulasyonu sadece plan için kullanmak yerine zaman içerisinde değişen parametreleri ve bütçenizi güncelleyerek zaman içerisinde de kullanabilir, reklam bütçemi / twitter kullanıcımı / blog takipçilerimi ne kadar arttırırsam gelirim nasıl etkilenir?  e-Kitap satışlarımın yüzdesini toplam satışım içerisinde % 50 arttırmam durumunda ne kadar kar elde edebilirim? gibi stratejik kararların sonuçlarını önceden görmek için de kullabilirsiniz.

Simulasyon ile ilgili her türlü sorunuz ve full excel dosyası için benimle mehmetguzel35@gmail.com adresinden iletişime geçebilirsiniz.

Projelerde Proaktif Davranmak için Kazanılmış Değer Analizi

28 Mayıs'ta MCM Group tarafından düzenlenen 1. Ulusal Proje Meslek Konferansı konuşmamın konusu "Projelerde Proaktif Davranmak için Kazanılmış Değer Analizi" idi.  Öncelikle konferans hakkında kısa bir bilgi vermek isterim;
http://www.upmk.org/  adresinden de detaylı bilgiye ve detaysız fotoğraflara :) erişebileceğiniz gibi, konferans ülkemizde Proje Yönetiminin bir meslek olarak benimsenmesini hedeflemekte.  Devlet ve özel sektördeki Proje Yönetimi uygulamaları konusunda faydalı paylaşımlar yapılan konferansın geleneksel bir yapıya dönüşmesini ümid etmekteyim.

http://www.mcm.web.tr/images/stories/6MehmetGUZELISBANKASI.pdf bağlantısından erişebileceğiniz sunumumda Kazanılmış Değer Analizinin standart tanımının yanı sıra pratik hayattaki kullanımı, nasıl ve ne zaman kullanılması gerektiği, analiz sonuçlarının yorumlanması konusunda bilgi paylaşımında bulundum.  Kazanılmış Değer Analizi ile ilgili detaylı yazımı http://www.profesyonelpaylasimlar.com/2009/05/proje-yonetimi-kazanlms-deger-analizi.html adresinde bulabilirsiniz. 
Bunun yanısıra vurgulamak istediğim nokta; kazanılmış değer analizi konusunda projenin ilk gününden itibaren sonuçların takibinin önemidir.  Proje ilerledikçe; SPI ve CPI değerlerini yakalamanın maliyetini ne kadar dramatik boyutlara eriştiğini sunumun 15. slide'ındaki grafikten de görebilirsiniz.

Sunumumun ve yazımın önemli noktası şudur;
Sonuç olarak, Kazanılmış Değer Analizi sadece bir analizdir size mesaj verir bu mesajı doğru algılamak, kendinize itiraf etmek ve aksiyon almak Proje Yöneticilerinin yönetmesi gereken bir süreçtir. 1 senelik bir projeye ilk 10 gün için “gecikti” diyebilir miyiz? Evet diyebiliriz ve hatta durum bu ise demeliyiz de. Kazanılmış Değer Analizi verilerinin sponsor, müşteri ve diğer paydaşlar tarafından ciddiye alınması bu değerlerin öneminin farkındalığına vardırılması biz Proje Yöneticilerinin görevidir.

Proje Yönetimi - Kazanılmış Değer Analizi (Earned Value Management)

Kazanılmış Değer Analizi (EVM ya da EVA) projelerin maliyet ve bütçe ölçeğinde plana ne kadar uygun gittiğini ölçen bir analiz yöntemidir. Projelerin gidişatı hakkında üst yönetim ya da sponsor tarafından gelen takip sorularına; "Çok iyi gidiyor", "Plana uygun gidiyoruz", "Mükemmel" gibi yalan ve optimist cevaplar vermek de bir yöntem. Fakat bu yöntem özellikle projenin son aşamalarına doğru ciddi zararlara sebebiyet verebilir. Herşeyden önce projenin gidişatını kendimize objektif olarak itiraf etmeliyiz ki projenin kötü gidişatını önceden görüp, ilgili önleyici faaliyetleri alabilelim.

Kazanılmış değer analizi için elimizde proje hakkında 3 veri olması gerekir. Planlanan değer, Gerçekleşen değer ve Kazanılmış değer. Bu değerlerin açıklaması için örneğimi çok basit tutacağım. Farzedelim ki kare şeklinde bir arsanız var. Projeniz bu arsanın etrafını çitle çevirmek. Bir usta ile anlaşıyorsunuz; Usta ile, çit maliyeti dahil günlüğü 100TL'ye 4 günde arsayı çevirmek üzere anlaşıyorsunuz. İşe başlanıyor. Siz ustaya ödemeyi her gün sonunda yapıyorsunuz. Usta işe başladıktan 3 gün sonra arsaya gidip durumu kontrol ediyorsunuz. Bir de bakıyorsunuz ki usta 3 gün sonunda sadece 1 kenarı çitle çevirebilmiş. Siz de adama kızıp, son günlüğü vermiyorsunuz ve 3 gün için toplam 200TL ödeme yapıyorsunuz.

Buradaki Planlanan değer(Planned Value); 300 TL'dir yani 3 gün sonunda ustadan 3 kenarın çitle çevrilmesini planlamıştınız ve bunun maliyeti 100(kenar başına planlanan maliyet) X 3 = 300TL'dir

Gerçek Değer(Actual Cost); Herşey yalan cebinizden çıkan para gerçek. Ustaya kızdığınız için 200 TL cebinizden maliyet çıktı.

Kazanılmış Değer(Earned Value); Ustanın çıkardığı iş yani 3 günde projeye katkısı; Sadece 1 kenar yani 100 TL

Kazanılmış değer analizinde 2 önemli Indeks vardır; CPI(Cost Performance Index) ve SPI(Schedule Performance Index).
CPI bütçe açısından projenin durumunu gösterir; Değerin 1 çıkması tam olarak planlanan bütçede projenin ilerlediğini gösterir. 1'in altındaki değerler, planlanan bütçeden daha maliyetli bir şekilde projenin ilerlediğini, 1'in üzerindeki değerler, planlanan bütçeden daha ucuz bir şekilde projenin ilerlediğini ifade eder. CPI formulü; "Kazanılmış Değer" / "Gerçek Değer" dir. Bizim örneğimizde; 100 / 200 = 0,5'tir. proje planladığımızdan daha pahalı bir şekilde ilerlemektedir. Projenin tahmini bitiş maliyeti; "Planlanan Maliyet / CPI" 'dır.
Yani bizim örneğimizde; 400 / 0,5 = 800TL'ye bu cit işlemi tamamlanır. Bu ustayla devam edilirse planladığınızın 2 katı maliyetle biter bu iş hem de ustaya kızıp daha az ödeme yapmış olmanıza rağmen.

SPI süre açısından projeyi yorumlar. Yorumlanması CPI ile aynıdır.
SPI'in formülü "Kazanılmış Değer" / "Planlanan Değer" yani bizim örneğimizde; 100 / 300 = 0,33'tür ki bir proje için çok dramatik bir değerdir. Bu SPI değerine göre Planlanan Süre / SPI formülü uygulandığında projenin tahmini bitiş süresini elde edebilirsiniz. 4 günde bitmesi planlanan çit çevirme işlemi; 4 / 0,33 = 12 günde tamamlanır. Bu usta ya hesap yapmayı bilmiyor ya da hiç dayak yememiş.

Kazanılmış Değer Analizi, bu basit örnekten yola çıkarak daha büyük projelere da aynı mantık ile uygulanabilir. Şirket bünyesinde yürütülen projelerde kazanılmış değerler, projenin o aşamasına kadar insan kaynaklarına ödenen maaş ya da prim ve proje hakkındaki ekstra maliyetler(ulaşım ücretleri, ofis kiraları vs.) olabilir.

Kazanılmış Değer Analizi hakkında bir diğer önemli konu ise; CPI ve SPI değerlerinin projenin başlangıç aşamalarında şekillendiğinin ve belirli bir noktadan sonra bu değerler üzerinde ciddi düzenlemeler yapmanın çok zor olacağıdır. Örneklemek gerekirse; 1 senelik bir projenin ilk 2 ayında CPI ve SPI değerlerimiz 0,8 civarında ise plan üzerinde değişiklik yapılmadığı sürece bu değerin 1'e taşınmasının çok zor olduğudur. Bu nedenle sapmalar tespit edildiği anda önleyici aksiyonların alınmasında fayda vardır. Bizim örneğimize gerçeklersek; 3. gün değil de 1. gün kontrole gelinse ustanın yan gelip yattığının tespiti daha kolay olur ve usta değiştirmek(önleyici aksiyon), 3. günde usta değiştirmektense işi daha az zamanda ve maliyette tamamlanmasını sağlayacaktır.

Proje Yönetimi Kestirim Yöntemleri

Kestirim, aslında hayatımızın her aşamasında her zaman yapıyoruz. Akşam işten çıkıldığında eve varış saatimizi kestiriyoruz, arabanın frenine ne zaman basarsak kırmızıda durabileceğimizi (ya da gaza ne kadar basarsak yakışıklı fotoğramız çekilmeden trafik ışıklarından geçebileceğimizi) hep kestiriyoruz. Bu kestirimler daha çok geçmiş benzer tecrübelere dayanarak bilinçli ya da bilinçaltımızdan yapıyoruz.
Profesyonel hayatta yapılan kestirimlerin kalitesi ve doğruluğu şirkete itibar ve para kazandırabilir/kaybettirebilir. Proje Yönetiminde kestirimler daha çok zaman/bütçe skalasında yapılır. Tabii ki bunlar teoride olan yaklaşımlar özellikle IT projelerinde yöneticileriniz kestirimleri sizler adına yapmış olur. "sene sonuna kadar bitsin" cümlesi ile "detaylı" bir kestirim yaparak sizi bu yorucu ve sıkıcı süreçten kurtarmış olabilir.

Tabii ki daha bilimsel kestirim yöntemleri vardır. Kestirimler projelerin her aşamasında yapılabilir ve aşağıdaki grafikte göründüğü gibi, projenin ilerleyen aşamalarında kestirimler daha net sonuç verebilir. Projenin kapanış kokteylinde, projenin son içki içildikten sonra kapanacağını kestirebilirsiniz.





Yapılan kestirimlere göre projenin gidişatının takibi, EVA(Earned Value Analysis) Kazanılmış Değer Analizi ile yapılır. EVA, projenin gidişatının bütçe ve zaman çerçevesinde analiz eder. Daha detaylı bilgiye http://www.profesyonelpaylasimlar.com/2009/05/proje-yonetimi-kazanlms-deger-analizi.html yazısından ulaşabilirsiniz.

Kestirim yöntemlerinde sıklıkla başvurulan kaynaklar, geçmiş projelerden üretilen veriler ve uzman görüşleridir. Özellikle IT projelerinde kullanılan kestirim yöntemleri; Kestiri yöntemi üzerindeki bağlantıdan yöntemle ilgili detaylı bilgiye erişebilirsiniz.

1- Butom up Kestirim
2- Top Down Kestirim
3- Parametrik Kestirim / COCOMO
4- Delphi Kestirim
5- Function Point Kestirim
6- Uzman Görüşü
7- PERT

Proje Yönetimi Kestirim Yöntemleri - Top Down Kestirim

Top Down Kestirim Yöntemi aslında projenin tamamının değil parçalarının kestirimi için kullanılır. Farklı kestirim yöntemleri ila yapılan proje tahminlemelerinden projenin aşamalarının kestirimleri yapılır.




Yazılım Geliştirme Projesi için, proje süresinin %50'si geliştirme faaliyetinde geçer, %25'i test faaliyeti için ayrılır gibi şirket özelinde ya da dünya standartlarında kullanılan oranlarla proje adımlarının kestirimleri yapılabilir.

Proje Yönetimi Kestirim Yöntemleri - Buttom Up Kestirim

Buttom - Up Kestirim, yöntemi adından da anlaşılacağı gibi, projeyi oluşturan daha küçük parçalar bazında kestirim yapılması esasına dayanır. Nedir bu parçalar? İş Kırılım Yapısını oluşturan elemanlar, kestirim için atomik bir ölçüdür.

Buttom-up Kestirim yöntemi için de uygulanması gereken bir süreç vardır; (Süreçsiz olmaz.)



1 - İş Kırılım Yapısını Oluştur
2 - Her görev için kaynak kestirimi yap
3 - Projenin kilometretaşlarını (Milestone) her perspektiften çıkart(Müşteri Odaklı, Yönetim Odakli, Süreçlerin Gerektirdiği)
4 - Her kilometretaşı için bitiş günü belirle
5 - İş(Proje) Planını oluştur. Görevlerin ilişkilerini belirle
6 - Kaynakları görevlere ata
7 - Görev sürelerini tahminle
8 - Critical Path'ı hesapla
9 - Daha önce belirlenen günlerle İş Planında kestirilmiş görevlerin günlerini karşılaştır.
10 - İş Planını düzenle (2,6,7,8 numaralı adımlar tekrarlanabilir ya da süreler için müşteri ile tekrar pazarlık yapılabilir)
11 - Riskleri belirle ve değerlendir
12 - Proje gelişimi sırasında risklerin oluşması ya da öngörülmeyen bir gelişmenin olması durumlarında planı düzenle.


Her kestirim yönteminin olduğu gibi Buttom Up yönteminin de dezavantajları vardır. Bunlardan ilki bu kestirim yönteminin ciddi zaman almasıdır. Her kestirim yönteminde olduğu gibi elde olan veri ne kadar sağlıklı ise o oranda doğru bir kestirim yapılabilir. İş Kırılım yapısının eksiksiz yapılması çok önemlidir.

En küçük görevleri de dahil ettiği için buttom up kestirim yöntemi diğer yöntemlere göre daha gerçekçi sonuçlar verebilir. Ayrıca bu yöntemle görevler arasındaki ilişki de belirlenerek daha doğru süre taahütlerinin verilmesi sağlanmaktadır.

Proje Yönetimi Kestirim Yöntemleri - Parametrik Kestirim

Parametrik Kestirim yöntemi ciddi bir tarihsel veriye ihtiyaç duyar. Şirkette her yapılan aktivite ile ilgili verinin(ne kadar kaynakla yapıldığı, % kaç eforla tamamlandığı, ne kadar süre içerisinde bittiği vs.) muntazam saklanması gerekmektedir.

2 tür parametrik kestirim vardır. "Regression Analysis" ve "Learning Curve". Learning Curve kaynakların kendini geliştirdiği varsayımına dayanır. 100. kere bir duvar boyamak, ilk tecrübeden daha kısa sürer. Regression Analiz ise kişilere biraz daha temkinli yaklaşır ve çok düz istatistiksel bir yöntem kullanır.

Parametrik kestirim için belirlenecek parametreler tamamen kuruma özgü olabilir. Parametrelerin belirlenmesi için geçmiş veriler üzerinden excel'de LINEST komutu ile bir regresyon parametresi sağlanabilir. (Bakınız. http://support.microsoft.com/kb/828533, http://www.bionicturtle.com/learn/article/how_to_use_excels_linest_function_to_return_multivariate_regression_10_min_ )

Regresyon analizi yapılacak iki veri seti arasındaki korelasyonun da iki veri arasında mantıksal bir ilişki olduğunu kanıtlamak gerekir. (Bknz. http://office.microsoft.com/en-us/excel/HP052090231033.aspx) İki veri seti arasındaki korelasyon, -1 ve 1 arasında bir değerdir. -1 ya da 1 'e yakın değerler mantıksal bir ilişkiyi ifade eder. 1'e yakın değerler iki veri seti arasında doğru orantılı bir ilişki olduğunu ifade eder. Örneğin; Projede üzerinde çalışılan aylık saatin artması ile maliyetleri yükselmesi. -1'e yakın değerler ters orantıyı ifade eder. Proje geliştirme sürelerinin azaldıkça, müşteri memnuniyetinin artması gibi.

Kestirime başlanması için elimizde bir başlangıç verisi olması gerekmekte. Bu veri de LOC(Lines of Code) yani yazılım için gereken satır sayısını ifade eder. LOC da aslında kestirilmesi gereken bir büyüklük ölçütüdür. LOC kestirimi için Function Point Analysis yöntemi kullanılabilir. (Bknz. http://www.profesyonelpaylasimlar.com/2009/05/proje-yonetimi-kestirim-yontemleri_1298.html) KLOC, 1000 satırlık kod anlamında kullanılmaktadır.

Efor : A * KLOCˆB
Efor burda adam/ay birimindedir.
Zaman : C * EforˆD
Zaman ölçüsü "Ay"dır.
FTE(Full Time Equivalent People) : Tam zamanlı çalışan.
FTE = Efor / Zaman

Elde edilen verilerle, üretkenlik de ölçülebilir. Burada Efor için adam/ay 'lık birimi ortalam 152 ile çarpılarak adam/saat birimine çevrilebilir.

Verimlilik : LOC / Efor * 152

Somut Örneklerden gitmek gerekirse 250,000 satırlık bir uygulamanın tespiti ve genel olarak kullanılan parametreler ile Formüllerimiz uygulanır ise;

Efor = 2.94*Boyutˆ1.1 = 2.94*250ˆ1.1 = 101.4(Adam/Ay) * 152 = 15,400 (Adam/Saat)

Time = 3.67*(101.4)ˆ0.32 = 16.1 Ay sürecek bir proje olarak öngörülüyor.
Peki bu proje için dedike kaç adama ihtiyaç vardır?

FTE = Efor / Zaman = 101,4 / 16,1 = 6,3 tam zamanlı adama ihtiyaç vardır.

Verimlilik : 25 KSLOC/15,400 (Adam/Saat) = 1.62 Satır kod bir kişi tarafından bir saatte yazılabilir.

Proje Yönetimi Kestirim Yöntemleri - Function Point

Function Point nedir? Birçok sektörde ölçüm için dünya çapında kullanılan standart ölçü birimleri kullanılmaktadır. İnşaat Mühdendisleri, uzunluk birimlerini kullanır, makina mühendisleri beygir gücü, tork gibi terimlerle standartlaşmıştırlar(hayatımda ilk defa yazdım bu kelimeyi), elektrik - elektronik mühendisleri watt, amper gibi ölçü birimleri kullanmaktadırlar. Yazılım projelerinde, geliştirilecek olan uygulama için ne tür bir ölçü birimi kullanmalılar? Yapılan fazla mesai? Çalışma saati? Proje ekibinde 1 haftada çıkan tartışma sayısı? Tabii ki değil. Hatta diğer kestirim yöntemlerinde kullanılan LOC(kaynak kod satır sayısı) bile yazılım projeleri için zayıf bir ölçü birimidir çünkü LOC daha çok projenin geliştirme aşamasını ölçen bir birimdir fakat bir yazılım projesinin, analiz, tasarım, birim test, sistem test, kullanıcı kabul testi gibi farklı aşamaları da vardır ve bunları LOC ile ölçmek çok gerçekçi değildir. Function Point(Kimi yerlerde use case olarak da karşınıza çıkabilir) Yazılım projeleri için doğru fakat genede ölçeklendirilmesi zor bir ölçü birimidir.

Function Point Analizinde, Function Point'ler 5 kategoride gruplanır.
1 - External interfaces (Dış arayüzler) : Projenin geliştirme kapsamı dışında yeralan bir sistemle veri alışverişi ihtiyacı duyulan fonksiyonaliteler. Örneğin, devlet servislerinden Mernis sorgusu ile kişi bilgilerini almak.

2 - User inquires (Acil Kullanıcı Müdahaleleri) : Yazılımın yönettiği sistemde beklenmedik bir durum olduğunda, kullanıcılara uyarı gönderilmesi(yazılım üzerinden, e-posta ya da SMS ile bilgilendirme) ve kullanıcının müdahalesini kapsayan fonksiyonaliteler. Örneğin sunucuda veritabanı uygulamasının CPU kullanım yüzdesi belirli bir limite yaklaşmış ise sistem yöneticisinin bilgilendirilmesi.

3 - User outputs (Kullanıcı ile paylaşılan veriler) : Sistemin herhangi bir işlemi tamamladığına(ya da tamamlayamadığına) dair kullanıcıya veri ya da rapor iletmesi.

4 - User inputs (Kullanıcının giriş yaptığı veriler) : Sistemin herhangi bir işlemi gerçekleştirmesi için kullanıcılardan veri alınması.

5 - Internal interfaces (İç arayüzler) : Uygulamanın içerisinde yeralan farklı modüllerin veri alışverişini kapsamaktadır. Bir veritabanından farklı bir veritabanına arşivleme ya da yedekleme işlemi bu grupta değerlendirilir.

Function pointlerin LOC'da çevirmek için çeşitli yöntemler kullanılabilir. LOC birçok kestirim yöntemi için girdi teşkil etmektedir.

Function Point'leri LOC'a çevirmek için öncelikler Function Point'lerin karmaşıklıklarını belirlemek gerekir. FP karmaşıklıklarının ağırlıkları aşağıdaki tabloda belirtilmiştir;



FP'ler programlama dillerine göre farklı kodlama standartlarına göre kodlanabilir ve aynı FP, farklı programlama dillerinde değişik satır sayıları ile geliştirilebilir. Bunun için genel olarak kullanılan değişkenlere örnek aşağıdaki tablodadır. Daha detaylı bilgi için http://www.qsm.com/FPGearing.html adresi ziyaret edilebilir.



FP'ler ağırlıklarına ve programlama dillerine denk gelen değişkenlerle çarpıldığında. FP'nin geliştirilmesi için gerekli kod satır sayısı elde edilebilir. Şirket bünyesinde tutulan tarihsel bilgilere, ve çevresel faktörlere dayanarak (performans gereksinimleri, reusability, değişiklik isteği gelme ihtimali vs.) dayanarak FP'ler bir düzenleme katsayısı ile (0,95 ; 1,1 gibi) çarpılabilir.


FP analizi için teknik bir uzman görüşüne ihtiyaç bulunmamaktadır. Doğru çıkartılmış FP'ler ile(ki burada İş Analistlerine çok büyük görev düşmekte) gerçeğe yakın kestirimler yapılabilir. Bakım ve iyileştirme çalışmaları için kullanılabilir bir yöntem değildir. Ayrıca karmaşıklık ağırlığı gibi sonucu ciddi oranda etkileyebilecek kararların tamamen subjektif olarak verilmesi zorunluluğu FP yönteminin dezavantajları arasındadır.

Proje Yönetimi Kestirim Yöntemleri - Delphi

Delphi Yöntemi, bir grup uzmanın konsensüs sağlayarak uygulanan bir kestirim yöntemidir. Bir kaç görüşmeden(round) sonra bir sonuç alınması beklenmektedir.
Her roundda uzmanlar birbirlerinden bağımsız şekilde tahminleme yaparlar. Kestirimlerin hangi uzman tarafından yapıldığı belirtilmez. Kestirimler üzerinde her görüşmede yorumlar yapılır. Çok uç kestirimler bu görüşmeler sonucunda genellikle elenir ve tekrar tahminleme toplanır.



Delphi yöntemi "Narrow Band Delphi" ve "Wide Band Delphi" olmak üzere iki şekilde uygulanabilir. Narrow Band yöntemde round görüşmeleri yüzyüze yapılmaz. Sahipliği belirtilmeden bütün kestirimler e-posta aracılığı ile paylaşılır ve yeni kestirimler toplanır. Wide Band Delphi yönteminde kestirimler üzerindeki fikir alış verişleri yüzyüze yapılır ve bir konsensüs sağlanması beklenir.

Tur sayısı; katılımcı sayısı, proje büyüklüğüne göre düzenlenebilir. Turlar tamamlandıktan sonra. Veriler, istatistiksel bilgilere dönüştürülür. Modüller için ortalama, standart sapma, medya, minimum ve maksimum değerler listelenir. Bazı durumlarda ortalamadan ziyade medyan kullanılması daha doğru olacaktır. (Medyan, küçükten büyüğe dizilmiş verilerin sıralamada ortadaki değerinin aynen alınması Örn: 5 veri toplanmış ise 3. büyük veri, 7 veri toplanmış ise 4. büyük veri. 10 veri toplandığı durumlarda 5. ve 6. verilerin ortalaması kullanılabilir.) Medyan kullanımı çok uçlarda bulunan minimum ve maksimum verileri kestirim için eleyecektir ve daha doğru bir sonuç çıkartacaktır.



Delphi yönteminin temel avantajı, daha önce yapılan çalışmalardan tarihsel bilgiye ihtiyaç duymaması ve ucuz olmasıdır. En büyük dezavantaj, kestirim yöntemleri içersinde daha yavaş uygulanan bir yöntem olmasıdır.

Proje Yönetimi Kestirim Yöntemleri - PERT

PERT, "Program Evaluation and Review Technique" ifadesinin kısaltılmasıdır. PERT diğer kestirim yöntemlerinden farklı olarak nokta atışı yapmaz. Eldeki verilere göre projenin belirli bir sürede bitme olasılığını da verir. Bu projenin 6 Ayda bitme olasılığı %50'dir gibi bir cümle PERT Tekniğinin bir sonucu olabilir.

PERT uygulanıren, uzmanlardan görev başına 3 tahminleme alınır. Optimist tahmin(minimum süre "L"), pesimist tahmin(maksimum süre "H") ve gerçekçi tahmin("M") olmak üzere.

Bu sürelerin; E = (L + 4 * M + H)/6 şekilinde "M"ye biraz torpil yapılarak alınan ağırlıklı ortalaması alınır.

Standart Sapma da; σ = (H – L)/6 formülü ile hesaplanır.

Peki bu yeni ortalama ve standart sapma nasıl kullanılır? Ortalama ve standart sapmalar projenin bütününe aşağıdaki şekilde yayılır.





Proje için hesaplanan ortalama(μ) ve standart sapmaya(σ) göre analiz yapabilmek için öncelikle proje verilerinin bir dağılıma sahip olduğunun varsayılması gerekir. Genelde "normal dağılım" varsayımı geçerlidir.


Dolayısı ile ortalama sürenin kaç standart sapma uzağındaki süre için bir tamamlanma ihtimali belirlenebilir. Bazı örnek standart sapmalar sayıları ve yüzdeler aşağıda belirtilmiştir.


μ = 50%
μ + 0.5σ = 59%
μ + 0.8σ = 79%
μ + 1.0σ = 84%
μ + 1.3σ = 90%

Örneklemek gerekirse Ortalaması 12 Ay çıkan projenin standart sapması 1 Ay çıkar ise;
Projenin 12 Ayda bitme olasılığı %50 (bana göre çok optimist bir yaklaşım)
13 Ayda bitme olasılığı %84'tür.

Bu yöntemde en büyük soru işareti dağılım varsayımıdır. Bazı durumlarda normal dağılım yerine Triangular Distribution kullanmak daha iyi sonuçlar verebilir. Ayrıca alınan kestirimlerin de niteliksel ve subjektif olma olasılıkları bu yöntemin dezavantajlarıdır.

Proje Yönetimi Kestirim Yöntemleri - Uzman Görüşü

Uzman görüşü kestirim yönteminin nasıl uygulanacağını anlatmak aslında bu cümleden daha kısa sürer. "Uzmanın görüşü alınır." Bu kadar. Peki neden algoritmik yöntemler yerine uzman görüşü alınır? Herşeyden önce çok daha ucuz ve kolay bir yöntemdir. Tabii ki farklı nedenler de var;

Algoritmik kestirim yöntemlerinin 4 adet temel sorunu vardır.
1 - Algoritmik yöntemlerde kullanılan girdi verileri LOC(Lines Of Code) ve FP(Function Point) lerin tespiti ciddi uzmanlık ve tecrübe gerektirir. (Bknz. http://www.profesyonelpaylasimlar.com/2009/05/proje-yonetimi-kestirim-yontemleri_1298.html

2 - Algoritmik yöntemlerin uygulanması için çok ciddi tarihsel veriye ihtiyaç vardır. Dünya standartlarında tarihsel veriler sunulmakla beraber bu verilerin şirket özelinde düzenlenmesi gerekebilir.

3 - Veri Analizinin zorluğu. Verilerin yorumlanması için istatistiksel regresyon analizi kullanılabilir. Genel anlamda soğru sonuçlar vermekle beraber bazı dış faktörler bu analizlerle gözardı edilebilir. Örneğin zam oranlarının düşük olduğu ya da performansa göre verilmediği bir sene verimlilik daha önceki senelerden düşük olabilir.

4- Süreç Karmaşıklığı. Algoritmik yöntemleri uygulanırken takip edilen süreçlerin yönetimi zaman zaman zor olabilir. Özellikle IT gibi artık günümüz teknolojilerinde farklı fiziksel lokasyonlardan sürdürebilen projeler için süreçleri yönetmek çok daha zor olabilir.


Uzman görüşü yönteminden çıkacak olan kestirimin kalitesi, uzmanın kestirim konusundaki kabiliyetinden öteye geçemez. Niteliksel ve gayri resmi verilerle yapılan bir çalışma olması da bu yöntemin dezavantajlarıdır.